«Το δύσκολο είναι να μπεις, αλλά κάποια στιγμή θα βγεις…» Αυτή η κοινότυπη φράση στην ελληνική κοινωνία αντανακλά τη γενική αποδοχή και προσδοκία ότι πολλοί φοιτητές δεν ολοκληρώνουν τις προπτυχιακές τους σπουδές μέσα στον προβλεπόμενο χρόνο. Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται από ερευνητικά δεδομένα και υπάρχουν αιτίες που εξηγούν το φαινόμενο.

Τι αναφέρουν οι σχετικές έρευνες

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Εθνικής Ανώτατης Αρχής Εκπαίδευσης, μόνο το 16% των προπτυχιακών φοιτητών στα ελληνικά ΑΕΙ ολοκληρώνει τις σπουδές του στον κανονικό χρόνο (4, 5 ή 6 έτη, ανάλογα με το πρόγραμμα σπουδών). Από τα 23 πανεπιστήμια της χώρας, μόνο τα 14 καταφέρνουν να έχουν ποσοστό αποφοίτων πάνω από τον μέσο όρο. Αυτό σημαίνει πως σε 14 πανεπιστήμια περισσότεροι από 16 στους 100 φοιτητές τελειώνουν εγκαίρως, ενώ στα υπόλοιπα 9 το ποσοστό αυτό είναι μικρότερο. Τα Πανεπιστήμια Μακεδονίας, Αιγαίου και το Αριστοτέλειο Θεσσαλονίκης βρίσκονται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης, ενώ στις τελευταίες θέσεις είναι η ΑΣΠΑΙΤΕ, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Η ίδια έκθεση αποκαλύπτει ότι οι φοιτητές χρειάζονται κατά μέσο όρο 45% περισσότερο χρόνο από τον προβλεπόμενο για να πάρουν το πτυχίο τους, με τον μέσο φοιτητή τετραετούς φοίτησης να ολοκληρώνει τις σπουδές του σε 6 χρόνια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει μέχρι και το 90%.

Ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν στην καθυστέρηση της ολοκλήρωσης των σπουδών;

Το φαινόμενο των «αιώνιων» φοιτητών είναι μια πραγματικότητα. Όμως, το ερώτημα που προκύπτει είναι: Γιατί αργούν να πάρουν το πτυχίο τους; Ειδικά αν σκεφτεί κανείς την προσπάθεια που καταβάλλουν για την εισαγωγή τους μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων, η καθυστέρηση αυτή είναι παράδοξη. Μια έρευνα της Μονάδας Διασφάλισης Ποιότητας του ΟΠΑ δίνει κάποιες απαντήσεις: Το 25% των φοιτητών δηλώνει ότι δεν βρίσκει ενδιαφέρον το αντικείμενο σπουδών του, ενώ το 20% πιστεύει ότι το πτυχίο δεν θα τους βοηθήσει επαγγελματικά.

Αυτό δείχνει πως πολλοί φοιτητές κάνουν επιλογές που δεν τους αντιπροσωπεύουν ή δεν έχουν επαρκή πληροφόρηση πριν αποφασίσουν. Όταν έρχονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα των σπουδών τους, ανακαλύπτουν ότι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να τις συνεχίσουν. Σύμφωνα με το πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ, το 50% των μαθητών στην Ελλάδα δεν έχει συμμετάσχει ποτέ σε δραστηριότητες επαγγελματικού προσανατολισμού, γεγονός που τοποθετεί τη χώρα στην τελευταία θέση στην Ευρώπη. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί φοιτητές δεν έχουν κίνητρο να ολοκληρώσουν εγκαίρως τις σπουδές τους.

Το πρόβλημα των «αιώνιων φοιτητών» πηγάζει από την έλλειψη γνώσης. Οι νέοι άνθρωποι επιλέγουν μονοπάτια που δεν γνωρίζουν αν τους ταιριάζουν ή πού μπορούν να τους οδηγήσουν. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός θα μπορούσε να προσφέρει τις απαραίτητες πληροφορίες, βοηθώντας τους να κάνουν επιλογές σπουδών και καριέρας που θα είναι πιο κατάλληλες για τους ίδιους.

Πώς μπορεί να αλλάξει η επαγγελματική τους πορεία;

Ακόμα και αν μια επιλογή δεν αποδειχθεί σωστή, υπάρχει η δυνατότητα διαφοροποίησης της σταδιοδρομίας τους. Μέσω της διεπιστημονικότητας, ένα πτυχίο μπορεί να αποκτήσει νέα διάσταση, συνδυάζοντας τις αρχικές σπουδές με έναν άλλο επιστημονικό ή επαγγελματικό τομέα. Για παράδειγμα, ένας απόφοιτος Φιλολογίας μπορεί να βρεθεί στην καρδιά της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, αναπτύσσοντας εφαρμογές για ηλεκτρονικούς υπολογιστές ή smartphones. Επίσης, η πληροφόρηση για τα επαγγελματικά δικαιώματα μπορεί να δώσει κίνητρο σε φοιτητές να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, όπως η περίπτωση του πτυχίου Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, που προσφέρει τη δυνατότητα εργασίας ως Εφοριακός.

Σπύρος Ζαφειρόπουλος | Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού
Orientation | Σύμβουλοι Σταδιοδρομίας
Διεύθυνση: Λαμπείας 5 (Πάροδος Μακεδονίας), Αμαλιάδα, Ηλεία. 27200 | Βρείτε μας στο χάρτη: Google Map
Αποκλειστικά με ραντεβού: Δευτέρα-Παρασκευή 09:00-13:00 και 19:00-21:00
Κινητό, WhatsApp, Viber:: +30 6973 395041
Email: orientation.gr@gmail.com